Een veiligere schoolomgeving begint bij kleine stapjes

Van masterclass naar lokale beweging

Het begon klein. JOGG-regisseur Joyce Bruinewoud volgde een masterclass van de Fietsersbond over veilige schoolomgevingen. “Ik dacht meteen: dit moeten we ook doen in Hollands Kroon bij Kindcentrum de Terp,” vertelt ze. Ze stapte op de gemeente af, waar verkeerskundige Mick van der Wal al werkte aan een onderzoek naar schoolfietsroutes en verkeersknelpunten. “Joyce’ initiatief kwam precies op het juiste moment en sloot aan op het onderzoek waar ik mee bezig was,” zegt Mick. “Door onze inzichten te combineren; wat scholen zien, wat ouders ervaren en wat de gemeente technisch kan, ontstaan sneller concrete acties. Zo’n samenwerking geeft vaart omdat je het niet alleen hoeft te doen.”

Kinderen als aanjagers van bewustwording

De eerste school die instapte op de gezamenlijke aanpak werd Kindcentrum De Terp, in Wieringerwerf. Tijdens een actieweek gingen leerlingen, ouders en professionals op buurtsafari om de omgeving te ervaren. Er werden ook gastlessen gegeven, beweegposters ingevuld en ‘toffe-peren’- medailles uitgereikt aan kinderen die lopend of fietsend naar school kwamen. Een groot succes, volgens de leerkrachten. Eén leerling maakte zelfs een vlog over haar schoolroute en stuurde die naar de wethouder. Het kruispunt waar ze dagelijks overheen rijdt op weg naar school wilde ze graag veiliger maken met een attentiebord.

“Dit soort initiatieven omarmen wij en hebben daarom meteen actie ondernomen. Zo worden kinderen zelf aanjager van verandering,” vertelt Mick. “Collega’s zeiden zelfs: ik realiseer me dat ik mijn kinderen ook vaak met de auto breng, eigenlijk onnodig. Dan weet je dat bewustwording begint te werken.” Joyce: “We willen dat kinderen en ouders anders gaan denken over naar school gaan. Dat het normaal wordt om te lopen of te fietsen.” Mick: “Als je het gedrag verandert, verandert ook de leefbaarheid. Minder auto’s rond scholen, meer rust, meer ruimte. Dat voel je meteen in de wijk.” 

Korte lijnen, groot effect

De samenwerking tussen Team Sportservice, gemeente, scholen en VBSO werkt omdat iedereen zijn eigen kracht inzet en er snel geschakeld wordt. Joyce: “Wij horen wat er leeft op scholen, Mick kijkt wat er verkeerskundig kan en VBSO biedt structuur, kennis en tools. Zo versterken we elkaar.” Mick vult aan: “We kunnen direct schakelen: routes markeren, verkeersstromen aanpassen of acties koppelen aan educatie. Kleine stappen met zichtbaar effect.” Ook de scholen zelf zien door deze samenwerking beter welke rol zij kunnen nemen en pakken steeds actiever onderdelen op binnen hun eigen omgeving.

Wat kun je nu al doen

Wil je ook aan de slag met een veilige en beweegvriendelijke schoolomgeving? Begin klein. Ga in gesprek met je lokale JOGG-regisseur, gemeente, school of de lokale afdeling van de Fietsersbond om te verkennen wat er leeft en wat er al kan. Vervolgens kun je partijen met ervaring op dit gebied inschakelen, zoals de Fietsersbond met het project Veilige Beweegvriendelijke Schoolomgeving, zodat je de volgende stappen niet alleen hoeft te zetten. 

Een goed begin is bijvoorbeeld een buurtsafari met leerlingen en ouders om samen te ervaren waar kansen en knelpunten liggen. Gebruik ook bestaand materiaal, zoals voorbeeldbrieven of kant-en-klare posters, om aandacht te vragen voor verkeersveiligheid en beweging rondom de school. Leg de bevindingen vast en bespreek ze met de school, gemeente of ouderraad. Zo houd je de lijnen kort en de energie vast. “Je hoeft niet te wachten op beleid of subsidie,” zegt Mick. “Een kleine stap; een wandeling, een gesprek, een vlog van een leerling, kan het verschil maken.

Een olievlek van bewustwording

De samenwerking in Hollands Kroon groeit door. Nieuwe scholen sluiten aan, andere gemeenten tonen interesse. “Dat is precies wat we willen,” zegt Mick. “Dat het vanzelfsprekend wordt om samen te werken aan een veilige, beweegvriendelijke omgeving.” Joyce vult aan: “Het is urgent, maar ook haalbaar. Als je begint met bewustwording, volgt verandering bijna vanzelf.” 

Iedereen kan beginnen

Wat Hollands Kroon laat zien, is dat je geen groot plan nodig hebt om te starten. “Begin gewoon,” zegt Joyce. “Leg contact met elkaar; school, gemeente, Team Sportservice. Met de ondersteuning van het project Veilige Beweegvriendelijke Schoolomgeving heb je meteen houvast.”
 
Volgens Brechtje Walburgh Schmidt, projectleider VBSO, is juist die korte lijn tussen alle partijen de kracht van deze samenwerking: “Bij deze school zie je dat samenwerking echt werkt. Er waren issues met fietsenrekken en een onveilige aanrijroute, maar door snel te schakelen met de gemeente zijn er al concrete verbeteringen gerealiseerd. Zo’n buurtsafari helpt om vanuit verschillende perspectieven meteen tot oplossingen te komen.” Mick benadrukt ook het belang van bewustwording. “Een paar gesprekken, een buurtsafari of een vlog van een leerling kan al beweging op gang brengen. En als ouders, scholen en kinderen dat samen doen, volgt de rest vanzelf.”