Praktijkcase: wat werkt in Utrecht en Arnhem?

PRAKTIJKCASE ORGWARE: wat werkt in Utrecht en Arnhem?     

Schoolstraten (on)mogelijk?
Marjolein: ‘We zijn in Arnhem pas een paar jaar bezig, vooral met schoolzones. Met gedragscampagnes proberen we samen met scholen ouders te stimuleren om lopend of fietsend naar school te komen. Het onveiligheidsgevoel bij ouders speelt vaak alleen tijdens de haal- en brengtijd. Het is een vicieuze cirkel: ouders vinden het onveilig door alle auto’s, komen daarom met de auto waardoor nog meer ouders het als onveilig ervaren en ook de auto pakken. We bekijken nu of we een aantal schoolzones om kunnen zetten in schoolstraten. En of we bepaalde schoolroutes kunnen verbeteren.’

Nander: ‘Met een schoolstraat sluit je de weg alleen af net voor en na schooltijden. Dat is dus echt wat anders dan een fietsstraat. Veel scholen willen een schoolstraat. Helaas is dat volgens de verkeerskundigen van de gemeente in Utrecht vaak niet mogelijk vanwege omdat de doorstroming van het autoverkeer dan in gevaar komt. Er is in Utrecht maar 1 schoolstraat actief.’

Deelnemer: ‘Wij deden een proef met een schoolstraat met eenrichtingsverkeer, dat werkt wel goed.’

Goede binnenkomers bij scholen: verkeersexamen, sportbedrijf, fietsevenementen
Nander: ‘Fietsevenementen zijn een goed vliegwiel. Zoals in Utrecht de start van de Tour de France. Om bij scholen binnen te komen, zijn de praktische verkeersexamens die we uitvoeren een goede kapstok.

Marjolein: ‘Bij ons liep het anders. Een student van de HAN werd sportburgemeester en zijn vader werkte in het gemeentelijk team leefomgeving. Hij bracht ze met elkaar in contact waarna team verkeer met team sport en het sportbedrijf ging samenwerken. Via het sportbedrijf lukte het wel om binnen te komen bij scholen en gedragscampagnes en schoolzones te doen.’

Zo activeer je scholen: gedragscampagne, fietslessen, fietsparcours, BMX-clinics
Marjolein: ‘Als je scholen wil activeren, levert het High Five project het minste werk op voor ons en de meeste stimulans voor ouders. Grote handen op elektronisch bord. Leerlingen verdienen punten door de scanpaal op hun looproute te high-fiven of erlangs te fietsen met een fietstag. Met die punten sparen ze voor cadeaus die het sportbedrijf verzorgt. Duur is het wel: per 4 maanden €25.000. Gelukkig betaalt de provincie dit voor ons. Wat ook werkt bij ons: verderop parkeren faciliteren en het laatste stuk lopen. En scholen vragen ons vaak eerst om de aanleg van een ‘kiss&ride’ zone.’

Nander: ‘Zo’n kiss&ride zone is niet de oplossing, daarmee faciliteer je juist de auto. Wij nemen een ‘rugzakje’ mee naar scholen. Die is gevuld met infra-oplossingen zoals een schoolzone, maar ook met het praktisch verkeersexamen, fietslessen, oefenen met hun fiets op een fietsparcours op het schoolplein, en we kunnen zelfs een mobiele BMX-baan meenemen. Daarmee laten we zien dat fietsen ook gewoon heel tof is om te doen als beweegactiviteit of sport.’

Marjolein: ‘Wij hebben ook BMX-clinics als start van een beweegweek of high five project.’

Dit willen scholen: 1 contactpersoon, ontzorging
Nander: ‘Scholen geven aan: we worden overvraagd door zoveel verschillende partijen. Daarom is er in Utrecht 1 contactpersoon voor de scholen. SportUtrecht fungeert, in opdracht van de gemeente, als deze verbinder tussen scholen en gemeente. Ik vraag scholen: wat hebben jullie nodig? Ten tweede: scholen willen ontzorgd worden want de werkdruk is hoog. Je moet dus zelf de mankracht en de spullen meenemen om bv fietslessen te geven. Die centrale rol die wij hebben, kan de JOGG-regisseur ook invullen. Als er maar 1 iemand binnen de schoolomgeving is die de regie heeft.’

Andere verkeersgebruikers meekrijgen: VVN buurtactie, 30km
Marjolein: ‘Maak de fysieke maatregelen die je neemt heel zichtbaar als school. Schoolzones leggen we nooit aan in een 50km straat, dan maken we er een 30km straat van. Daar heeft meestal niemand bezwaar tegen. Merken we dat we de hele buurt nodig hebben bij een bepaalde maatregel? Dan kijken we met VVN of we een buurtactie op kunnen zetten. 30km is soms lastig te regelen met de busmaatschappij, maar kregen we wel al voor elkaar met het argument: ‘je moet toch al afremmen voor de halte daar’.’

Nander: ‘Naast ons eigen aanbod zit in onze rugzak ook het aanbod van andere partners zoals ANWB, VVN enz. VVN heeft een project waarbij ze samen met de kinderen borden maken voor op straat. Die borden zijn veel effectiever dan de borden van de gemeente. 50km wegen en buurtparticipatie? Dat geef ik terug aan de gemeente.  Wij zijn beter met de scholen, doe waar je goed in bent.’

Deelnemer Lansingerland: ‘Binnen onze gemeente stimuleert men nog steeds autogebruik met overal gratis parkeren. En het OV is ook niet zo goed. Wind tegen dus voor het stimuleren van fietsen en lopen.’

Europese pilot veiliger schoolroutes
Nander: ‘Utrecht doet mee aan een Europees gesubsidieerd project. Tien Europese steden kijken samen hoe ze schoolroutes veiliger kunnen maken en leren van elkaar. Op 2 Utrechtse scholen doen we een pilot. Onder andere met schoollessen, wijkwandeling met de leerlingen om gevaarlijke punten te benoemen, ouderavond. De gemeente zorgt voor relevante data en wijkbrief. Samenwerking tussen alle domeinen. Als volgende stap testen we oplossingen van de kinderen in een digitale wereld. Daarna is er budget beschikbaar voor daadwerkelijke aanpassingen. Ook leerzaam wat er in de andere steden in Europa uitkomt.’ In oktober komen de tussentijdse resultaten beschikbaar via Nander.

Subsidiemogelijkheden?
Gemeente Arnhem kreeg subsidie voor de inzet van de High Five campagne. Gemeente Utrecht kreeg subsidie vanuit de EU voor bovenstaand project. Nander: ‘Vanuit de provincie kregen we ook subsidie voor een pilot met de Ik fiets-app op 4 scholen om ouders te stimuleren samen naar school te fietsen.’  Check dus zeker welke subsidies er allemaal beschikbaar zijn op zowel provinciaal als landelijk niveau.

Tip van een deelnemer: Vragen scholen uitbreiding aan bij domein onderwijshuisvesting? Neem in de voorwaarden mee dat ze een fiets-en loopbeleid moeten hebben. Met daarin bijvoorbeeld dat ouders die binnen 2 km afstand wonen, lopend of fietsend naar school komen.’

Doelgroep: basisscholen
Nander: ‘Wij focussen op basisscholen. Voor middelbare scholen is een hele andere aanpak nodig om leerlingen en scholen te bereiken. Bij sportverenigingen liepen we tegen dezelfde problemen aan. We hielden een ‘Sportief naar de club’ actie, een beloningsactie waarbij ouders die lopend/ fietsend naar de sportclub gaan een fiets kunnen winnen. Deze combinatie leek logisch omdat we ook sportcoaches in dienst hebben. Maar we merkten dat bij scholen de respons hoger is dan bij sportclubs.’